joris luijendijk

Joris Luyendijk: ‘Nee’


Welke les ik leerde van Joris Luyendijk, de bekende Nederlandse journalist en antropoloog? Een hele belangrijke: hij is de eerste die ‘nee’ zei op mijn interviewvraag.

De afgelopen twee jaar heb ik in mijn wereldwijde zoektocht naar antwoorden interviews gedaan met de grote doeners en denkers van deze tijd. Van Thomas Friedman, de Amerikaanse visionair, en Bill McKibben, de beroemdste journalist op het gebied van duurzaamheid in de VS en oprichter van het wereldwijde netwerk 350.org, tot Jane Goodall, de vrouw die onderzoek deed naar chimpansees in de jungle van Tanzania, Peggy Liu, de bekendste duurzaamheidsexpert van China, en Ervin Laszlo, kwantum fysicist, allemaal waren ze bijzonder en inspirerend.

Als ik vertel dat ik Joris Luyendijk aan dit rijtje wil toevoegen is de verbazing vaak groot. Of het nou de redactie van VPRO Tegenlicht is waar ik recent op bezoek ging, de bedrijven en organisaties waar ik spreek of vrienden en familie, velen zijn verbaasd dat ik Joris Luyendijk schaar onder de grote doeners en denkers van deze planeet. Het is waar dat zijn stukken niet zoals die van Thomas Friedman in tientallen kranten over de hele wereld verschijnen of dat hij wereldwijde bestsellers heeft geschreven. Internationaal is hij dan misschien niet zo bekend en invloedrijk als de andere personen die ik geïnterviewd heb, toch vind ik dat Joris met zijn grote gave om net die vragen te stellen waarvan we daarvoor niet eens wisten dat we het antwoord wilden weten, zijn enorme analytische vermogen en de manier waarop hij de status quo weet te beïnvloeden niet zou mogen ontbreken op mijn zoektocht naar antwoorden.

De belangrijkste reden om hem te willen interviewen is vooral dat ik een heleboel vragen heb waarvan ik denk dat alleen iemand als Joris ze kan beantwoorden. Waarom zijn media ‘huiverig’ om aandacht te besteden aan duurzaamheid en de grote vragen van deze tijd, zoals ik van zoveel journalisten hoor? Hoe kunnen we zoals Ervin Laszlo zei de ‘immense informatiestromen veranderen van irrelevant naar nieuwswaardig in de zin dat het vooruitzichten biedt op ontwikkelingen die bepalend zijn voor de kwaliteit en veiligheid van het menselijk leven’? En staven zijn ervaringen in de bankensector de inzichten van eerdere rolmodellen dat de grote problemen op deze planeet terug te brengen zijn tot één enkele oorzaak, namelijk een diepgeworteld gevoel van ‘disconnect’?

Een aantal mensen boden aan me persoonlijk met hem in contact te brengen, maar omdat tot nu toe alle geïnterviewden na een simpele email volmondig ‘ja’ zeiden op mijn interviewvraag dacht ik dat ik hem ook zonder ‘tussenpersoon’ een bericht kon sturen. Want als er iemand enthousiast zou zijn over mijn zoektocht naar antwoorden op de grote vragen van deze tijd is het toch Joris Luyendijk wel? De uitgever die ik een aantal maanden geleden sprak vergeleek een boek over FutureFuel zelfs al met zijn boek Het zijn net mensen. Dit moest goed komen!

En toen kwam de allereerste ‘nee’ in twee jaar FutureFuel:

‘Ha Anne, mooi zeg. Ik laat even verstek gaan, ik werk nu aan een boek en ik sluit me voor alles af. Na de zomer kom ik weer boven. Succes! Joris’


Geen interview. Een simpele ‘nee’, en grote teleurstelling van mijn kant. Maar ook: bewondering. Deze zoektocht gaat namelijk niet alleen over hoe de wereld in elkaar zit en welke impact we kunnen hebben, maar ook over hoe we dat kunnen doen. Tussen alle workaholics van tegenwoordig die hard bezig zijn de wereld met al haar uitputtende grondstoffen te redden maar intussen vooral zichzelf uitputten, is het moeilijk niet mee te gaan met de gezamenlijk rat race. De afgelopen maanden raakte ik compleet overweldigd door alles wat er op me af kwam: de media interviews, de vele sprekers aanvragen, nieuwe – uit de hand gelopen – projecten zoals de Duurzame Jonge 100 en alles dat erbij komt kijken. Hoe kun je nu een leven leiden met impact, maar zonder burn-out en met genoeg tijd voor jezelf en de mensen om je heen? Is dat überhaupt wel mogelijk?

Of Joris zich echt, zoals hij schrijft, voor alles afsluit weet ik natuurlijk niet, of dat zijn afwijzing voortkomt uit het feit dat hij mijn zoektocht naar antwoorden gewoon drie keer niks vindt, de vragen belachelijk, of hij via via heeft gehoord van die meid die met twee handy cams journalistje aan het spelen is (tja, je weet het niet...). Maar na een paar uur zelftwijfel en hoe-vind-ik-nu-antwoorden-op-mijn-vragen-gepieker is het mijn moeder die me wijst op een belangrijk antwoord dat Joris – onbewust – heeft meegegeven, en ik compleet over het hoofd zie: ‘Nee.’

Joris lijkt iets te hebben wat ik niet heb, namelijk focus. Zijn ‘nee’ is misschien wel één van de belangrijkste inzichten tot nu toe. Hij heeft impact op de wereld, beweegt en inspireert mensen met de inzichten in zijn blogs, artikelen en boeken, simpelweg doordat hij iets kan wat velen van ons maar met moeite lijken te kunnen, namelijk focussen. Een leven met impact op de wereld en tijd voor jezelf en de mensen om je heen? Dit is het simpele, maar oh zo belangrijke antwoord.

Ps Komende tijd ben ik minder bereikbaar voor spreekopdrachten en media interviews i.v.m. focus. Focus, op de laatste interviews van mijn reis. Eind van de zomer rond ik mijn zoektocht naar antwoorden (eindelijk) af.


Foto: Merlijn Doomernik

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *