Welke idioot…

...komt er op het idee om zonder budget of groot netwerk 4 continenten over te gaan reizen om 15 rolmodellen te interviewen? Het is deze vraag die ik mezelf regelmatig stel, vooral als de zenuwen door mijn lichaam gieren voor een belangrijk interview of mijn pinpas weer eens begint te piepen bij de AH. Wat ben ik in hemelsnaam aan het doen?! Waarom zoek ik niet gewoon een baan?

De afgelopen maanden heb ik het indrukwekkende aantal van 197(!) gestelde vragen bereikt en op al die vragen interessante, inspirerende en tot nadenken stemmende antwoorden gekregen. Het wordt dus de hoogste tijd dat ik zelf eens een antwoord ga geven op een belangrijke vraag, namelijk: waarom doe ik dit eigenlijk? Waarom heb ik mijn hele leven omgegooid om deze droom na te jagen en al mijn zekerheden losgelaten? Voor het antwoord neem ik je graag mee terug in de tijd, naar waar het allemaal begon: een niemandsland vol sneeuw en ijs en een circusarena van mannen in pakken.

Groenland, de zomer van 2008
Een felrode helikopter landt op een klein vliegveld bij Ilulissat, een klein stadje waar meer sledehonden wonen dan mensen. Ik ben 22 jaar en dat studentje waar iedereen jaloers op is. Ik heb namelijk de bijbaan die iedereen wil hebben: assistent van een avontuurlijke professor. Samen met deze professer stap ik onder de zwiekende propellors de helikopter in en we stijgen op, maken een ruime bocht en zwenken over brede gletsjers richting een niemandsland van ijs, ijs en nog eens ijs. Na een tiental minuten zien we in de verte een klein groepje mensen zwaaien in een vlak wit landschap onder een dreigende grijze hemel: onderzoeksstation Swiss Camp. Hier doet poolreiziger en professor Konrad Steffen onderzoek naar klimaatverandering en het smelten van de polen.



Bij het uitstappen waarschuwt professor Steffen ons dat we vooral heel voorzichting onze voeten moeten neerzetten. De ijsspleten onder de sneeuw kunnen namelijk tientallen meters diep zijn. Rondlopen is hier dus eigenlijk een soort Russische roulette. Net zo'n Russische Roulette als we volgens professor Steffen met het klimaat spelen. Door de opwarming van de aarde smelt het ijs veel sneller dan gedacht en de zeespiegel zal daardoor ook versneld stijgen, tot wel 1,5 meter in het jaar 2100.

Middels een netwerk van GPS systemen en weerstations houdt professor Steffen continue alle veranderingen in het Groenlandse ijs bij. Het is zijn levenswerk. ‘Op dit moment hebben we vliegtuigen van de NASA die voor ons data verzamelen en we hebben een heleboel high tech materiaal op de grond dat constant alles in de gaten houdt.’ Al snel zagen Steffen en zijn onderzoeksteam een duidelijke opwarmingstrend in hun metingen. De temperatuurverhoging bedroeg 4,5 graden Celsius, de grootste temperatuur verhoging op aarde die tot dan toe in zo’n korte tijd was gemeten.

‘Sinds 2000 hebben we elk jaar wel weer een nieuw record. Een record in afsmelting, een record in ijsbeweging...’, vertelt hij. Op school leerde hij dat gletsjers snel reageren op veranderingen in het klimaat. Een ijskap daarentegen reageerde zo langzaam dat het nauwelijks te meten was. Steffen’s metingen lieten echter zien dat het ijs sinds kort bijna direct reageert op veranderingen in het klimaat. De afsmelting van de Groenlandse ijskap is in de laatste 30 jaar al met bijna 30 procent toegenomen, waarvan het grootste deel in de laatste paar jaar. ‘Als wetenschapper ben ik natuurlijk erg voorzichtig, dus ik heb alle data telkens weer opnieuw en opnieuw berekend. Maar het bewijs staat als een huis. De Groenlandse ijskap smelt als reactie op de opwarming van de aarde, met zo’n 100 tot 200 kubieke km2 ijs per jaar, twee maal zoveel ijs als de Europese Alpen in totaal bevatten. Ik wilde eigenlijk gelijk mijn vrouw bellen, maar in die tijd waren er nog geen satelliet telefoons.’ Hij lacht ons toe.

Steffen’s onderzoek maakte duidelijk dat door het dynamisch bewegen van de ijskap het Groenlandse ijs veel sneller afsmelt dan verwacht. De grote ijsspleten vervoeren smeltwater naar de onderkant van de ijskap, waardoor deze als het ware komt te drijven op de smeltwaterafvoer. Volgens hetzelfde principe als dat van een glijbaan in het zwembad glijden de gletsjers van de ijskap versneld richting de kust waar het ijs afbreekt en verder afsmelt in zee. Voor de komende eeuw zou je je daarom beter in kunnen stellen op 1 tot 1,5 meter zeespiegelstijging. ‘Ik maak me zorgen,’ zucht hij. ‘Niet alleen dat mijn studenten in de ijsspleten vallen die zich nu steeds meer en meer openen, maar ik maak me vooral zorgen over de lange termijn. Ik heb kinderen en zij zullen waarschijnlijk ook kinderen krijgen. 1,5 meter zeespiegelstijging in de komende eeuw is enorm. Denk aan landen als Bangladesh, delen van Europa... De mensheid kan niet goed overweg met snelle veranderingen. Een halve meter zeespiegelstijging in minder dan iemands leven, dat is extreem. Honderden miljoenen mensen zullen dan weg moeten uit kustgebieden.’

Klimaatcircus
Het is de gebeurtenis drie maanden later die deze ontmoeting zo bepalend heeft gemaakt. De VN klimaatonderhandelingen, een circus van tienduizenden onderhandelaars, lobbyisten en activisten, waarbij de eerstgenoemde proberen een wereldwijd verdrag te sluiten voor de toekomst van onze planeet en de laatste twee proberen invloed uit te oefenen op de inhoud van dit verdrag. Het was hier dat ik de president van de Malediven hoorde spreken, een laaggelegen eilanden groep in de Indische oceaan. Terwijl hij zijn rommelige powerpoint presentatie doorklikte naar een volgende slide, kwam plotseling de klik in mijn hoofd. Malediven, Groenland. Groenland, Malediven. Binnenkort is zijn eilandengroep, het land van deze man, zijn natie, gewoon... verdwenen. Onder water. Weg.



Hoe kán dit?
Hoe kan het dat wij als mensheid een heel land laten verdwijnen door ons eigen gedrag? En hoe is het mogelijk dat er niets ondernomen werd? Dat de politieke spelletjes op deze conferentie gewoon doorgingen, onderhandelingen werden vertraagd, pogingen werden ondermijnd? Mijn eerste reactie was een diepe geschoktheid en een groot verdriet. Het klinkt misschien gek, maar ik huilde drie uur lang. Het klinkt vast heel raar en dat vond ik zelf ook, maar het was wel zo. Ik huilde niet om verloren familieleden, om ijsbeertjes, nee, ik huilde om een land waar ik nog nooit geweest was. Na drie uur waren mijn tranen op en had ik vier opties:
  1. Ik werd cynisch en verbitterd, en trok me terug op een hutje op de hei en ging mijn eigen groente verbouwen.
  2. Ik kocht een grote SUV, boekte een vakantie naar de Malediven, want: nu kon het nog en na mij de Zondvloed.
  3. Ik verdeelde de wereld in goed en kwaad, ketende me heel boos vast aan een regeringsgebouw, ging in hongerstaking en haatte alle mensen die niet voor de ´goede´ kant kozen.En geloof me, deze reacties heb ik allemaal gezien. Of,
  4. Ik ging terug naar mijn eerste reactie, namelijk: ‘Hoe kán dit?’ en erkende dat dit eigenlijk best een goede vraag was.

Ik koos voor optie 4.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *