‘Zonnepanelen zo goedkoop als tennisschoenen’


‘Amerika laten winnen, dat is mijn doel.’ Thomas Friedman, de beroemde New York Times columnist en bestsellerauteur van De Aarde Is Plat, is op een missie: Amerika redden van de achteruitgang. De groene achteruitgang wel te verstaan.

Thomas Friedman is het vijfde rolmodel in de FutureFuel zoektocht en ik heb een afspraak met hem op het kantoor van de New York Times in Washington. En daar sta je dan, midden op de redactie van zo'n beroemde krant. ‘Jullie kunnen de koffers met opname apparatuur hierachter opstapelen,’ begint de assistent van Thomas Friedman als ik haar de hand schud. Ik vertel dat ik de camera’s al bij me heb en wijs naar mijn schoudertas met vrolijk gekleurde bloemetjesprint. Ze is even stil. ‘It’s just me actually, geen camerateam,’ leg ik uit. Hoofdschuddend gebaart ze me te volgen. ‘Dat hebben we hier echt nog nooit gehad.’

Even later komt de grote Thomas Friedman met een grote glimlach de kamer binnen lopen. Hij schudt me joviaal de hand en kijkt dan verbaasd naar de twee handcamera’s die opgesteld staan. ‘We hebben hier meestal wat grotere teams over de vloer.’ Ik vertel hem over hoe ik begonnen ben met mijn zoektocht naar antwoorden, als net afgestudeerde, zonder baan en met slechts 700 euro aan spaargeld, maar wel met een heleboel vragen over de wereld. Hij buldert van het lachen: ‘Dat is geweldig!’

Van Just Do It naar de nieuwe Earth Race
‘Tijdens de Koude Oorlog hadden we de race wie als eerste een mens op de maan kon krijgen. Twee landen beconcurreerden elkaar en slechts één kon er winnen. Vandaag de dag hebben we een andere race, de Earth Race: wie kan als eerste alle groene technologieën uitvinden zodat we als mensheid hier op de aarde kunnen blijven?’ Friedman is net terug van zijn zoveelste bezoek aan China maar vertelt ondanks zijn jetlag met een enorme bevlogenheid en energieke handgebaren over de uitdagingen waar niet alleen Amerika voor staat, maar de hele wereld. ‘De economische en de ecologische crisis zijn gebaseerd op precies dezelfde gedachtegang. Zowel in de markt als richting onze planeet gedragen wij ons op exact dezelfde manier: we onderschatten de risico’s, staan de financiële wereld toe om de winsten die bij die risico’s horen te privatiseren en wanneer het mis gaat betalen we als belastingbetalers de verliezen. We doen precies hetzelfde met Moeder Natuur. We onderschatten het risico van de uitstoot van de verbranding van fossiele brandstoffen. We laten de olie- en gasbedrijven de winsten opstrijken, maar we zetten de verliezen in de vorm van gevaarlijke klimaatverandering op jouw creditcard en de mijne.’

‘Onderliggend hieraan ligt een tweetal gemeenschappelijke waan ideeën, die ik IBG en YBG noem: I’ll Be Gone, of You’ll Be Gone, ik ben er vandoor of jij bent ervandoor. Bijvoorbeeld, ik verkoop je een hypotheek waarvan ik weet dat je die nooit zult kunnen terugbetalen. Geen probleem, ik ben er tegen die tijd toch vandoor. Kun jij de hypotheek op een dag niet meer betalen? Hup, weg met jou. Deze beginselen hebben een destructieve invloed op zowel de markt als onze planeet. We kappen de Amazone en planten sojabonen. Geen probleem, we gaan wel weer ergens anders heen als dat toch niet zo’n goed idee blijkt te zijn. En als jij mij in staat stelt om de Amazone te kappen en de bonen door te verkopen aan China, geen probleem, ik ben er straks toch vandoor. We doen gewoon wat de situatie ons toestaat te doen. Maar in de huidige wereld waarin alles met elkaar verbonden is kunnen we simpelweg nergens anders meer heen. En onze kinderen ook niet.’ Friedman ziet met lede ogen Amerika verschuiven van de eens zo glorieuze waarden van The Greatest Generation naar de situationale levensinstelling van de Baby Boomers: ‘Net als in de Nike commercial: Just do it.’

En wat als Amerika en de rest van wereld blijft leven volgens deze slogan? ‘Tja, scheikunde, biologie en natuurkunde, dat is alles waar onze planeet uit bestaat: natuurwetten. Je kunt dus niet zeggen: ‘Lieve Moeder Natuur, we hebben een kleine recessie.’ Friedman zet een stemmetje op. ‘Zou je misschien een sabattical kunnen nemen en even stoppen met die klimaatverandering? Natuurlijk kunnen we gewoon lekker doorgaan met waar we mee bezig zijn. Alsof we tegen Moeder Natuur zeggen: ‘Whatcha got, baby? Whatcha got?’ Maar op een dag zal ze wakker worden en laten zien wat ze voor ons in petto heeft.’


Waar is het mis gegaan, vraag ik. Friedman zucht. ‘Dat is moeilijk te zeggen. Ik denk dat het veel te maken heeft met het einde van de Koude Oorlog. Die zorgde voor een enorme discipline in mensen. Je kon niet gewoon doen wat de situatie jou op dat moment toestond. We hadden namelijk te maken met een grote vijand, de Sovjet-Unie. De generaties van toen werden geconfronteerd met een grote bedreiging, ze konden het zich simpelweg niet riskeren om zich niet te gedragen volgens duurzame waarden.’ Friedman groeide voor het grootste deel op na de Koude Oorlog. ‘We hebben onze riem een stuk losser gedaan.’ Hij doet zijn riem los en legt demonstratief zijn beide benen één voor één op het kleine bijzettafeltje dat even gevaarlijk wankelt. ‘Dát heeft mijn generatie gedaan. We dachten wat maakt het uit, we doen gewoon wat de situatie ons toestaat. En dat heeft grote implicaties gehad voor zowel de markt als de planeet.’

Amerika vs. China
Amerika moet weer het voorbeeld voor de rest van de wereld worden, dat is de enige oplossing volgens Friedman. ‘Als ik mijn land weer zover kan krijgen dat het de leidersrol op zich kan nemen, zullen er zoveel mensen zijn die ons volgen. Amerika moet gaan deelnemen aan de Earth Race, de race om het behoud van onze planeet. En als Amerika leidt, en vervolgens gaat de EU de concurrentie met ons aan, en India doet dat ook, en China zegt vervolgens: wacht even, wij gaan ook de concurrentie aan, dan hebben we plotseling een Earth Race: wie kan als eerste alle groene technologieën uitvinden zodat we als mens hier op de aarde kunnen blijven? Dan zullen we allemaal winnen.’

Met een booming zonnepanelen industrie in China is het de vraag of Amerika niet allang achterop is geraakt. Volgens Friedman lopen beide landen momenteel echter gelijk op. ‘Beide markten zijn feitelijk complementair en we zullen moeten samenwerken. Amerika is goed in innovatie, China is goed in schaalvergroting. De ideale combinatie zou zijn als Amerika weer zou gaan innoveren en China onze innovaties gaat produceren en zonnepanelen zo goedkoop maakt als tennissschoenen, zodat iedereen in de wereld zonnepanelen op zijn dak kan zetten. Hetzelfde met Europa. Er komt een enorme golf groene innovaties uit Europa, met name uit Denemarken. Dat kun je opschalen in China om de prijs omlaag te brengen.’

Thomas neemt me met zijn grote handgebaren en enthousiaste manier van praten mee in een wereld vol kansen en mogelijkheden, waar nieuwe duurzame industrieën vele banen gaan creëren. Toch lijkt het er nog niet op alsof Amerika deze kansen en mogelijkheden ook daadwerkelijk weet te pakken. De Amerikaanse politiek lijkt steeds verder weg te zinken in haar eigen zorgen, terwijl de overheid volgens Friedman juist een sleutelrol zal moeten spelen in het aangaan van de Earth Race: ‘De markt is geen tuin waar alle planten zomaar groeien, dat is niet hoe het werkt. In een goede tuin plant je de zaden, zet je een hek om de tuin en verwijder je regelmatig het onkruid. De markt moet worden gestimuleerd met de juiste normen en richtlijnen. Anders zal de markt blijven gaan voor de goedkoopste en smerigste brandstof. Daar ligt dus een belangrijke rol voor de Amerikaanse overheid.’ In zijn laatste boek Wat Is Er Mis Met Amerika? beschrijft Friedman de teloorgang van Amerika als supermacht en de verlamming binnen de Amerikaanse overheid. ‘Kijk, Amerika heeft geld nodig. We zullen enorme bezuinigingen door moeten voeren in de volgende regeringsperiode. Ik hoop dat in de zoektocht naar geld mensen zullen zeggen: weet je wat, waarom stellen we niet gewoon een koolstofbelasting in? Waarom geen belasting op benzine? Ik denk dat je het komende jaar een grote verschuiving in het debat zult zien. Als we dan toch moeten bezuinigen waarom doen we dat dan niet gelijk op zo’n manier dat we onze destructieve invloed op de planeet verminderen, innovatie in onze economie stimuleren en de sponsoring van de gevaarlijkste dictatoriale regimes ter wereld aan banden leggen?’

Friedman springt op, hij moet weer aan het werk. Amerika redden van de achteruitgang, de grote visionair heeft het er maar druk mee.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *